۲-۴-۱۲ انتخاب موضوع نقاشی بین پسرها و دخترها

تحقیقات انجام شده با بهره گرفتن از آزمون نقاشی آدم بارها نشون داده که کودکان بهتر می دونن پیکرهای هم اینکه خودشون رو نقاشی کنن. از جمع آوری ۲۰۰۰ نقاشی انجام شده از جانوران به وسیله نوجوانان فهمیدن که بیشتر پسرها به کشیدن تصویر مار، ماهی و اسب علاقمندند و بیشتر دختر هم ترجیح می­ بدن گربه، خرگوش وسگ نقاشی کنن (فرامرزی ۱۳۸۲، ۲۱۴).

 

۲-۴-۱۳ اضافه کردن شخصیتای دیگه

در نقاشیایی که از افراد خونواده کشیده می شه ممکنه شخصیت دیگه اضافه شه که ممکنه یه مرد، یه زن، یه نوزاد وحتی یه حیوان باشه. به کمک این شخصیت اضافه شده، کودک تمایلات و خواسته­هایی رو که جرئت عملی کردن اونا رو ندارن به صورت تخیلی و تصور عملی می سازه این شخصیت اضافه شده ممکنه حتی به صورت حیوان که جانشین آدم شده واعمال اون رو انجام می­ بدن نشون داده شه (صرافان ۱۳۸۷، ۲۲۳).

نوزاد

 

۲-۴-۱۴ کمبود محبت

محبت

بعضی وقتا ،کودک به داشتن رابطه عاطفی ارضاءکننده با پدر و مادرش موفق نمی شه ونمی تونه یه رابطه حقیقی با اونا برقرار کنه.این کمبود به روش مختلفی ظاهر می شه .یکی از راه های اون ،شامل نشون دادن اعضای خونواده در حال غذا خوردنه که نشون دهنده احتیاج به ارضای «من نقاشی» است. کمبود محبت هم ممکنه با سایه زدن افراطی در نقاشی ها وبه کارگیری زیاد از حد رنگ تیره نشون داده شه. (صرافان، ۱۳۸۷)

۲-۴-۱۵ نقاشی در مقام بازی

خود کودکان نقاشی رو یه جور بازی می­پندارند با شور و شوق خیلی زیاد به اون می­پردازند ودرست همونجوریکه در بازی آدمایی با اسباب بازی­ها وچیزهای دیگه غرق می شن در اون هم عرق می شن. یکی از نظریه­ های بازی می­گوید آدم­ها ذاتاً واسه فعال شدن در کارا جورواجور آمادگی دارن وبازی روش هایی واسه خالی کردن انرژی اضافیه (شیلر[۲] ۱۸۷۵، ۱۴۴).

 

۲-۴-۱۶ حسادت

نظریه بازی اگر در مورد نقاشی اعمال شه، عقیده داره که کودکان در کارای هنری خود به تمرین و تکمیل مهارت هایی می پردازند که وقتی به سنین بالا برسن براشون به درد بخور میشه  (فرامرزی ۱۳۸۲، ۲۱۵).

 

۲-۴-۱۷ بی ارزش کردن افراد

وقتی در نقاشی، یکی از اعضای خونواده وجود نداره می توان نتیجه گرفت که کودک آگاهانه ویا ناخودآگاه آرزوی نبودن اون شخص رو داره این پدیده بیشتر در مورد خواهران و برادران روی می­دهد که بیشتر کودکان نسبت بدون­ها کینه و حسادت می­ورزد. شخص که واسه کودک ارزش نداره، همیشه در آخرین لحظه وبا کمترین جزئیات و کوچیک­تر از همه وخارج از گروه خونواده، در حالتی به طور کاملً ثابت کشیده می­شه. روش دیگه واسه بی­ا­رزش کردن یه شخص تصویر اون و بعد پاک کردن اون هستش. پاک کردن تصویر کشیده شده بیان کننده درگیری داخلی کودک در مورد شخص مورد نظره (صرافان ۱۳۸۷، ۱۷۶).

 

۲-۴-۱۸ کودک و میمون

کودک در اولین مرحله خط نگار،رفتاری مثل آدمای اولیه داره.بنا به تحقیق موریس[۳] در واقع شامپانزها وگوریل­ها هم دوست دارن خط نگاری کنن، اونا هم مانند کودکان واسه لذت، علائم و خطوطی رو رسم می کنن و هم می­تونن با خشما یشان حرکات مداد رو خوب کنترل و تعقیب کنن.موریس یادآور می­شه که میمونا هم مانند کودکان دو سال ونیمه، توانایی اون رو دارن که خطوط و اشکال مختلفی رسم کنن. اونا هم مانند کودکان واسه لذت بردن نقاشی می­ کنن وهیچ احتیاجی به جایزه ندارن. در وقتی که به شامپانزه به خاطر یه خط نگاری جایزه داده شده ،علاقه حیوان نسبت به نقاشی کم و توجه اون بیشتر به جایزه جلب می شه. تکامل کودک ومیمون به یه شکل انجام می پذیرد. چون کودک و میمون بالغ دارای نظام عصبی کم وبیش مشابهی هستن که حرکات ودرک چشمی اونا رو همسان می­سازه. کودک شروع به نشون دادن ارزش­های خاص با محتوای روانی خود می کنه نقاشی میمون بدون این ارزش­هاست. چون حیوان از دید امکان به حافظه سپردن واستخوان بندی ادراکای مشخص خود، دارای تواناییای بسیار محدود و در هر حال بسیار ناکافیه (صرافان ۱۳۸۷، ۱۷۳).

 

۲-۴-۱۹ فاصله بین افراد

اعضای یه خونواده هماهنگ، در نقاشی کودکان، همیشه با هم و دست در دست هم نشون داده می شه. نزدیک شدن دو یا چندین شخصیت بیان کننده، انس و الفت واقعی اونا و یا تمایل کودک به اوناس. کودک خودشو نزدیک شخصی نقاشی می کنه که حس کنه در کنارش راحته و یا اون رو بیشتر از همه دوست داره ولی اگه کودکی فکر کنه خواهرش از اون مورد توجه پدومادره، در نقاشی خود آبجی رو بین پدر و مادر و خود رو دور از اونا در کنار کاغذ قرار می­دهد (صرافان ۱۳۸۷، ۱۹۹).

۲-۴-۲۰ برجسته کردن افراد

در بیشتر نقاشی­هایی که کودکان از خونواده ترسیم می­ کنن، همیشه یه شخصیت اصلی وجود د ارد که کودک بیشترین بار احساسی خود رو چه به صورت عشق و ستایش وچه به صورت ترس و دلهره، روی اون مستقر می­ کنه. این شخصیت اصلی و یا برجسته بیشترً قبل از بقیه کشیده می­شه. چون اون اولین کسیه که کودک به اون فکر می­ کنه وتوجه­اش به اون جلب می­شه. این شخصیت اصلی، همیشه از دیگر افراد در اندازه­ای بزرگ­تر کشیده می­شه. چون اون مهم تر از دیگرونه بعضی وقتا کودک واسه ارزش دادن و برجسته کردن کسی، تصویر اونو چند ین بار تکرار می­ کنه (صرافان ۱۳۸۷، ۱۴۴).

 

 

۲-۴-۲۱ رنگ و تخیلات

رنگ به خودی خود در هنر وسیله پر قدرتی واسه بیان و نشون دادن حالتایی عمیق درونیه. کودکان به دلیل محدود بودن تکا مل شون کمتر از بزر گسالان قوه تمیز دارن وبر خلاف اونا ،موفق به تشخیص دقیق رنگا نیستن. در مورد کودکان، تخیلات وحالتای عاطفی تعیین کننده انتخاب رنگ­هاست و نه حقیقت خارجی. هر قدر کودک کم سن و سال تر باشه رنگایی که به کار میگیره زنده تره، اما با افزایش سن وسال، و آموزش مدرسه وتکامل اون در راه شناخت منطقی، رنگ­های «سرد» و کمتر خشن رو  به کار می برد به نظر و هنر از دست دادن رنگ در تموم یا یه تیکه از موضوع نقاشی کودک بیان کننده فضای خالی عاطفی و یا بعضی وقتا دلیل بر گرایشای اجتماعی اونه.کودکان موافق در نقاشی­هاشون به صورت میانگین از پنج رنگ جور واجور استفاده می­ کنن در حالی که کودکان گوشه گیر ویا اونا که رابطه با دنیای خارج رو دوست ندارن از یه یا دو رنگ بیشتر استفاده نمی­کنن. کودک واسه به کار گیری رنگا فقط تحت تاثیر احساسات خود قرار داره. به خاطر همین رنگ وسایل بیشتر هیچ ارتباطی با رنگ واقعی وسایل نداره کودک در بین بزرگ شدن کم کم رابطه بین وسایل و رنگ حقیقی اونا رو درک می­ کنه ولی در بود امر، این موضوع فقط در مورد چیزهاییه که براش ارزش عاطفه داره. به نظر کاند ینسکی با رنگ سبز مطلق، آروم بخش ترین رنگ هاست. رنگ قرمز، رنگی گرم و منبسطه. رنگ نارنجی وبنفش که نتیجه آمیختن رنگ­های قرمز با زرد و قرمز با آبی به دست می­آیند با رنگ­هایی از رنگ­هایی از نظر تعادل سست و ناپایدار هستن. رنگ سفید که کل رنگ­هاست احساس سکوت رو القا می­ کنه سفید نماد جوانیه. رنگ مشکی بیان کننده نبود و نیستیه (صرافان ۱۳۸۷، ۱۸۸).

 

۲-۴-۲۲ تعیین هویت

تعیین هویت،جزیی از مرحله رشد وپرورش کودک،وبرای تشکیل خصیصه وشخصیت کودک به کار میاد. کودک معمولاً یکی از والدین ویا داداش ویا شخص دیگه مثل معلم مدرسه رو مثلا مطلوب انتخاب می کند و خود رو به اون تشبیه می­ کنه و این روندی نا خودآگاه وخود کاره و به وسیله اون کودک با برجسته کردن شخصیتی و یا خود رو در کنار اون قرار دادن، واسه خود تعیین هویت می کنه و گاه کودک خود رو مثل کودکی کوچیک تر از خود و یا حتی نوزادی در گهواره نشون می­دهد که در اون صورت اون به دنبال یه جور هویت باز گشت به گذاشته.در وضعیتا طبیعی، معمولاً کودک تلاش می کنه شخصیت خود رو  با هویت مرد یا زنی همجنس خود تعیین کنه ومردانگی یا زنونگی خود رو نشون بده والی اگه کودک واسه بیان هویت بیشتر به طرف جنس مخالف کشیده شه، ممکنه مشکلاتی بر سر راه اون باشه (صرافان ۱۳۸۷، ۱۷۶).

مشکلات

 

۲-۴-۲۳ تکامل چهره نگاری

در فاصله سه تا چها رسالگی، کودک تلاش می­ کنه تصویر شخص یا افراد رو بکشه. این تصویر شامل عناصر مشخص ومعینی مثل یه دایره به جای سر و در دور و بر اون چند خط به عنوان بازوهاست (صرافان ۱۳۸۷، ۱۹۹).

 

۲-۴-۲۴ رابطه بین اندازه وسایل و محل قرار گرفتن اونا

کودک وقتی که تحت تاثیر چیزی قرار می­گیرد و می­خواهد اونو نقاشی کنه چیزی که رو براش مهم جلوه می­ کنه با اندازه وحجمی که نسبت به واقعیت خارجی فرق داره، نشون می­دهد مثلاً اگه کودک پنج یا شش ساله بخواد نشون بده که سرش درد می­ کنه یه سر بزرگ می­کشد. کودک ً نسبت اشیاءبه یکد یگر رو حس نمی کنه. چون دید اون با دید بزر گسالان فرق داره.وبزرگی وکوچکی اشیاءدر نقاشی هاش دارای معانی عاطفی هستن. کودک چیزی رو که براش مهمه بزرگ میکشه و بقیه کوچیک و یا ً ندیده می انگارد کودکان هر چی کوچیک تر باشن، اندازه نقاشیاشون بزرگ­تره هیچ ارتباطی میان اندازه نقاشی کودک و هوش اون وجود نداره. کودکانی که از هوش سر شاری بر خوردارند دستگیره واسه در     می­گذارن بدون در نظر گرفتن شرایط زندگی نمیشه از روی نقاشی یه کودک ضریب هوشی اون رو تعیین کرد (صرافان ۱۳۸۷، ۱۶۹).

 

۲-۴-۲۵ نقاشی و زندگی عاطفی کوک

نقاشی واسه کودک فقط یه وسیله بیان واسه تجزیه وتحلیل یا توضیح و تشریح موجودات و اشیاءنیست بلکه در عین حال وسیله س واسه بیان زندگی عاطفی اون وقتی که کودک به دلخواه خود نقاشی می کنه، در واقع حالت روحی واحساسات زمان حاضر ونیز احساسات وتحریکات ریشه دار وژرف تر خود رو بیان می­ کنه. روی کاغذ مثل عالم خواب و رویاء، تمایلات خود آگاه وناخود آگاه کودک ظاهر می شه. نقاشی­های کودکان اگه هم از نظر ظاهری بی اهمیت جلوه کنن، ولی محتوای اونا هیچوقت به طور کامل بی ارزش نیس. نقاشی­های کودکان سر شار از پیام هستن. حیوانات، گیاهان و اشیاءسرچشمه دائمی ومحرک تخیلات کودکان هستن.اگه در زندگی کودک تجربه کافی از دید رسوندن خوراک به تخیلات اون وجود نداشته باشه،اون تخیلات هر گز پرورش نخوان یافت از این روست که کودکان یتیم­خونه­ها بدون تخیل کافی هستن و دنیای اونا همیشه کدر وغمگینه واصولاً خلا قیّت شون ابتدایی تر از اون هستش که بر انگیز نده شوق اونا یا موجب رضایت خاطر شون بشه هر تجربه­ای که کودک دشت می کنه، دید اون وسیع تر ورشد مغزی اون پرورده تر می­شه (صرافان ۱۳۸۷، ۱۷۷).

۲-۴-۲۶ جهت نقاشی

ترسیم از چپ به راست، نشون دهنده یه حرکت طبیعی پیش رونده س، در حالیه رسم به چپ به معنی یه حرکت واپس رونده تلقی می­شه (دادستان ۱۳۸۷، ۲۱۴).

۲-۴-۲۷ فضا

کلا کودکانی که ترسیم و نقاشی اونا با تنا سب روی کاغذ رسم شده، به نظر یوشیم[۴] کودکانی که فضا رو بهتر از بقیه حس می کنن دارای توانایی درک بهتری هستن. کودکان خجالتی وکمرو در گوشه کاغذ و یا در قسمت محدودی از فضای کاغذ ویا روی کاغذ کوچیکی نقاشی می کنندبه نظر فرس[۵] اینکه کودکان ترجیح می دهنددر بالای کاغذ نقاشی کنن فقط مربوط به سن کم اونا نیس ، بلکه در هر سنی نمونه داره گو اینکه کم کم با زیاد شدن سن اندازه این رجحان، کم میشه. از نظر کاند نیسکی[۶] در بالا روشن کننده خیالات آرامش دهنده واحساس آرامش و آزادی ودر پایین نشونه فشار وسنگینیه.کودکی که زیاد به طرف چپ کاغذ مایل شه بیان کننده غم واندوه وگوشه گیر بودن وبی اعتمادی نسبت به خوده.وبالا خره کودکانی که نقاشیا یشان به طور کاملً در مرکز کاغذ قرار میگیره کلا زیاد بر خود واحساساتش توجه و تمرکز دارن (صرافان ۱۳۸۷، ۱۷).

 

۲-۴-۲۸ معانی رمزی حیوانات

سگ نشون دهنده نیاز به ملاطفت ونوازشه.وجود سگ در نقاشی طبق ملایمت یا شدّت خطوط مبیّن درخواست مهر و محبت و با یه خشونت نهفته ملحوظ می شه.گربه هم به معنی نماد گرایش کودک به ناز ونوازشه و به دلیل ملایمت و ظرافت دارای ارزش زنانه س. مرغ وجوجه هاش معرّف چار چوب خانوادگی کودک ان. کودکی که می خواد مورد نوازش یا پشتیبانی قرار گیرد، معمولاًبا جوجه ها همسانسازی می کنه. لونه به معنی کانون یا هسته خانوادگی وجاییه که زندگی در اون لذّتبخشه کلاغا وپرندگان مشکی دیگه اضطراب، ترس، گنهکاری و یا تهدید نزدیک الوقوع رو نشون میده. عقابا به معنی رمز قدرت و پرخاشگریه ماهیا احساس راحتی و آرامش کودک رو روشن میسازن کوسه ها در زمزه حیوانات خطرناک وپرخاشگرقرار دارن.مارها معمولاًدارای معنی احلیلی و معرّف کشاننده­هایی پنهونی یا خطرناک اضطرب هستن. وغالباً به هنگام وجود دلمشغولای جنسی کشیده        می­شن. عنکبوت به معنی مادر قدرتمنده ترسیم جادوگر خطرناک و مقتدر نماد مادری خشن و ترسناکه (دادستان ۱۳۸۴، ۱۲۰).

اضطراب

 

۲-۴-۲۹ معانی رمزی آب

آب سر چشمه حیاته و در نقاشی معرّف قدرت زنونه، مادر رمزی یا مادر واقعیه. آب معرّف نیروی تخیّله. ابرهای در هم فشرده ومتراکم، معرّف مادری دخالت گر هستندکه کودک حضور ایشون رو در هر لحظه احساس می کنه. وقتی آب به صورت باران در بیاد وجود زمینه غمگینی یا افسردگیه.وقتی قطره های باران در بیاد وجود زمینه غمگینی یا افسردگیه. وقتی قطره های باران همه صفحه کاغذ رادر بر گیرند با کودکان مضطرب سروکار داریم (دادستان ۱۳۸۴، ۱۲۱).

 

۲-۴-۳۰ معانی رمزی رنگین کمون

رنگین کمون به معنی پلی بین آسمون و زمین ،معرّف قدرت الهی وحمایت سحر آمیزه که می تونه در پناه اون به آرامش رسید رنگین کمون نشونه برگشت به آغوش مادران و جستجو پشتیبانی اونه (دادستان ۱۳۸۴، ۱۲۲).

 

۲-۴-۳۱ معانی رمزی کوه ها

کوه های خشک و نوک تیز، معرّف مشکلات کودک و مشکلاتی هستن که در سر راه اون هست. کوه های انحنادار یا تپه های سر سبز به معنی نماد پستون مادرانه و معرّف عشق، تغذیه و عطوفت ان (دادستان ۱۳۸۴، ۱۲۲).

 

۲-۴-۳۲ معانی رمزی هواپیما

معانی رمزی هواپیما و کشتی تا اندازه ای مشابه ان، اما هواپیما گرایش به قدرت و برتری رو در حدّ بیشتر رو می کنه و بعضی وقتا هم اراده فرد به خاطر شکست دادن مشکلات رو برجسته می سازه. هواپیما جنگی یا بمب افکن قبل از هر چیزی مبیّن اختلاف وپرخاشگریه. بمبا بیشترً نشون دهنده خشم والدین یا  درگیری­های شدید هستن که کودک بر اونا ناظر بوده (دادستان ۱۳۸۴، ۱۲۳).

 

۲-۴-۳۳ معانی رمزی راه

راه به معنی یه نماد ارتباطی و تبلور دیدگاه کودک در برابر زندگیه ترسیم یه راه عریضی و گلکاری شده شادی و نشاط رو متجلّی می­سازه. در حالیکه یه جاده پر فراز و نشیب، مشکلات کودک رو رو  می­سازه ترسیم راهی که از سنگای سیاهرنگ پوشیده شده اضطراب نقاشی رو نشون می­دهد. اما          می ­تونه به معنی گذار کودک از یه دوره مشکل یا مرحله­ای از زندگی باشه که تلاش زیادی رو        می­طلبد. ترسیم یه راه بن بست دارای معنی دو گانه­ایه. از یه سو، معرّف مشکلات حل نشدنی و بن بست زندگی از دیدگاه نقاشه و از طرف دیگه، به دلیل اینکه راه ترسیم شده بیشترً به خونه متصله (دادستان ۱۳۸۴، ۱۷۷).

 

۲-۴-۳۴ معانی رمزی خونه

ترسیم خونه مثل ترسیم درخت وآدمک، معرّف «من» کودکه زیر زمین با احتمال خیلی کم به تصویر کشیده می­شه و قلمرو پنهونی، زیر زمینی وغیر قابل رویت رو تشکیل میده و در بر گیرنده ارزش­های نا هشیاره. ساختمون اصلی که شامل پنجره­ها و در ب­ها هم هست بخش زنده مسکونی خونه رو تشکیل می­دهد. به معنی اندام خونه و قلمرو زندگی و مبادله س. بام خونه از زاویه رمزی با قلمرو فکر و تخیّل مطابقت داره. پنجره­ها ودربای بزرگ نشون دهنده در یافت پذ یری فرد، میل به تقسیم ومشارکت، نیاز ارتبا طی، روحیه­ای باز ومتمایل به برونگراییه. برعکس، یه خونه بسته، مستور یا دارای در یچهای کوچیک، مبیّن رازداری، درونگرایی، کم رویی یا درون ماندگی فرده.

پنجره­های مزیّن به گل­ها یا پرده­های خوشحال و گلدار، نشون دهنده خوشبختی نسبت به زندگیه. پنجره های مشکی رنگ و بی­روزنه با کرکره­های بسته، اضطراب ارتباطی و یا دوری از دیدن قسمتی از چیزها رو برجسته می­سازه.

ترسیم درب­های زیاد مبیّن میل گسترده آزمودنی به ایجاد ارتباطه دود به معنی روح خونه وانعکاس وضع روانی کودک تلقی می­شه. ترسیم دود به صورت مغشوش و در هم و بر هم، مبیّن نگرانی­ها یا تنشا روانی وجوّ خانوادگی کودک رو هم مشخص می کنه (دادستان ۱۳۸۴، ۱۷۹).

 

[۱]  Copits

[۲] Schiller

[۳] – Morris

[۴] Youchim

[۵] Fraise

[۶] Kandinsky