۲- موشکافی بازار و رقابت: واسه صورت بندی و اجرای روش هدف دار های موفق، بنگاه باید وجود بازارهایی رو که در اونا به رقابت می پردازند بفهمن.

موشکافی

۳- موقعیت و جست و خیز: موقعیت ها و جست و خیز ها راه کوتاهی واسه تعیین چگونگی و مبانی رقابت بنگاه ها به حساب می آیند. موقعیت، مفهومی ایستا داره. موقعیت با توانایی ها و منابعی که زیربنای هر مزیت هزینه ای یا ایجادکننده مزیت متمایزیه که بنگاه می تونه اون رو دارا باشه، رابطه می یابد. جست و خیز ها به چگونگی تجمع منابع و توانمندی ها در بنگاه و هم چگونگی کاهش بنگاه در طول زمان و در روبرو شدن با شرایط در حال تغییر اشاره دارن.

۴- سازماندهی داخلی: سازماندهی، تعیین کننده ی چگونگی نظم دهی و ترتیب بندی اهداف کنشگران فردی در داخل سازمان و متناسب با اهداف کلی بنگاهه.

۲-۱-۲- رویکردهای روش هدف دار موفق

 

۲-۱-۲-۱- بازار محور (سازمان صنعتی)

راه و روش اول که براساس اقتصاد نئوکلاسیک و مخصوصا تئوری های مربوط به ساختار صنعت شکل گرفته، کسب مزیت رقابتی رو به وجود اومده توسط فرصت های محیطی می دونه (رحمان ذات، ۱۳۸۳: ۳۷۳). وسایل تحلیلی مورد استفاده در این دیدگاه، تحلیل زنجیره ارزش سازمان، تحلیل نیروهای رقابتی، روش هدف دار های عمومی، رقابت پذیری، خوشه ها و مزیت رقابتی ملت ها هستن (۱۹۸۰،Porter). براساس این نظریه، محیطی که سازمان ها در اون فعالیت دارن، همیشه درحال تغییر هستن. اگه سازمان ها بخوان باقی موندن داشته باشن و موفق شن، باید خود رو همیشه با تحولات صنعت خود هم جهت کنن. دیدگاه سازمان صنعتی به قدرت نیروهای محیطی و تغییرات و تحولات محیطی و اثر بلامنازع اونا بر سازمان ها اشاره داره و عقیده داره، چه رویدادها کم کم باشن و چه انقلابی واسه باقی موندن باید خود رو با این تحولات موافق کنن. پورتر در دهه ۸۰ با ارائه روش هدف دار رقابتی، مهمترین سهم رو در پیشبرد این راه و روش داشت. ایشون عقیده داره که شرکت ها از راه هدف دار رقابتی به دنبال تعریف و تدوین هدفی سود رسون و پایدار جهت رقابت در صنعت می باشن. (پورتر، ۱۹۹۰، ص ۳۴).

اقتصاد

۲-۱-۲-۲- منبع محور

نویسندگان دیگه با اینکه از دیدگاه اقتصاد نئوکلاسیک استفاده کردن عقیده داشتن که تنها موضع بازاری عامل مزیت رقابتی نیس وباید نگاهی منبع محور داشت. این دیدگاه به وسیله ورنر فلت (۱۹۸۴) در ادبیات هدف دار عادی و به وسیله کارشناسان دیگه بررسی و تکمیل شده (حاجی پور و مؤمنی، ۱۳۸۸: ۷۷) و مدل های اون مورد آزمون در سازمان ها قرار گرفته ان. یکی از مدل های منشعب شده بر این اساس، مدل VRIOه که به وسیله بارنی ارائه گردیده که واسه شناخت و کسب مزیت رقابتی پایدار در سازمان ها به شناخت منبعی که این مزیت رو ایجاد می کنه، می پردازه (حاجی پور و مؤمنی، ۱۳۸۷: ۱۲۳). هرچند هر دو عامل محیط خارجی و ویژگی های داخلی سازمان اثر به سزایی در اندازه موفقیت اون دارن، مدل منبع محور توانایی های اساسی به ویژگی های داخلی سازمان توجه نشون می دهد که عبارتست از سرمایه های نیمه پایدار محسوس و یا غیرمحسوس. هم اینکه در مدل منبع محور، ریشه ی روش هدف دار سازمان و اولین منبع اعتبارات مالی اون، مدیریت پویای منابع و ظرفیت های روبه رشد اون هستش. مقصود از «منابع» آورده های انسانی، فیزیکی، سرمایه ای و ساختاریه. مجموعه ای از منابع وقتی که به خاطر یه فعالیت خاص با همدیگه ترکیب و تجمیع می شن «توانمندی» نام می گیرند. توانمندی ها هم به نوبه خود دلیل ایجاد توانایی هایی می گردند که در آخر منبع مزیت بزرگی از منابع و توانمندی ها می شن. یعنی وقتی که بازار پیوسته در حال تغییر بوده و رقابت در اونو به زیاد شدنه، برگشت و توجه دوباره به عقب جهت ارشاد و هدایت هم جهت با اخذ تصمیم های هدف دار با مشکلات بسیاری روبرو میشه. با دقیق شدن و فوکوس کردن بر داخل سازمان و تشخیص نقاط قوت اون، مخصوصا مجموعه بی بدیل منابع و توانمندی های موجود، تصمیم گیرندگان می تونن گزینه های هدف دار مناسب تری رو جهت تشخیص و پخش منابع و توانمندی های خود انتخاب کنن. در واقع وقتی که محیط خارجی به سرعت هر چی تموم در حال تغییر و پیشرفته، تنها رویکردهای داخلی مانند راه و روش منبع محور می تونه مبنای ثابت و پایداری رو در اخذ تصمیمات هدف دار جفت و جور کنه. در این شرایط، سازمان ها با تغییر رویکردهای هدف دار الان به منابع داخلی خود، به همراه توجیه امتیازات اون در کارکرد مواجه شدن.

مشکلات

۲-۱-۲-۳- قصد هدف دار

هامل و پراهالاد بر نقش سازمان ها در ساختن محیط های خودشون به جای برابری با صرف با اونا تأکید دارن. اونا با مطالعه تعدادی سازمان جهانی در آمریکای شمالی، اروپا و ژاپن پیشنهاد می کنن که چیزی که سازمان های موفق (مانند هوندا، کوماتسو و کنون) رو از ناموفق (مثل جنرال موتورز، کاترپیلار و زیراکس) جدا می کنه. مدل های ذهنی متفاوت اونا در طراحی استراتژیه. این مطالب یکی از پایه های فکری تئوری انتخاب هدف دار رو که فرض می کنه برابری یا تناسب با محیط عامل موفقیت آمیزه، زیر سؤال می برد. هامل و پراهالاد فکر می کنند که شرکت های ناموفق از نسخه های تئوری انتخاب هدف دار بهره می گیرند و به دنبال تناسب با محیط هستن. این دیدگاه باعث می شه که اونا جاه طلبی هاشون رو تا حدی که به وسیله منبع در دسترس قابل تحقق باشن محدود کنن. نگرانی اصلی اینطور شرکت هایی اتفاقات بازاره و با توانمندی های اساسی کار ندارن. اونا تناسب رو از راه سازگاری لازم در رفتاراشون حفظ می کنن و بر یافته های و اهداف مالی متمرکز می شن. این شرکت ها به دنبال تحقق هدف های مالی از مجرای روش هدف دار های عام هستن تا مزیت رقابتی پایدار خلق شه. هامل و پراهالاد تأکید می کنن که راه و روش نامبرده موجب تکرار و تقلید می شه. اونا اشاره می کنن که هیچ مزیت رقابتی پایداری وجود نداره. اینجا مدیران فقطً به دنبال برابری منابع سازمان با نیازمندی های محیطی نیستن. عوضش مدیران از منابع سازمان به روشی خلاقانه بهره می گیرند و اجبار های محیطی رو خود خلق می کنن. اونا با زیر سؤال بردن ایده برابری با محیط، پیشنهاد می کنن که نیاز به تعامل و یادگیری مداومه. پس اونا از تئوری انتخاب هدف دار سنتی به طرف دیدگاه روش هدف دار مثل پروسه یادگیری سازمانی حرکت می کنن.

۲-۱-۲-۴- تدریج گرایی منطقی

نویسندگان زیادی در بخش مدیریت هدف دار از خاطر جمع نبودن، ابهام و هدف های تناقص آمیز مدیران آگاه بودن. یکی از مثال های نافذ معنی تدریج گرایی منطقیه. آهسته روی منطقی نشون دهنده حرکتیه از نگاه مکانیکی تئوری انتخاب هدف دار ستنی به سمت این نگاه که روش هدف دار پروسه تغییرهای کوچیک مستمره. این دیدگاه که مزیت رقابتی می تونه در دوره وقتی دراز مدت پایدار بمونه، به وسیله بعضی از صاحب نظران که اشاره به تغییرهای سریع شرایط رقابتی داشتن مورد انتقاد واقع شد. اونا عقیده داشتن شدت رقابت اجازه پایایی مزیت رقابتی به مدت طولانی رو نمی دهد. از این دید شرکتی بر شرکت دیگه برتری می یابد که بتونه به سرعت و همیشه شرایط فعلی رو نابود کنه و پایه های جدیدی واسه رقابت ایجاد کنه. رقابت نیازمند باز تعریف مزیت های رقابتی گسسته و تغییرهای بنیادی در روابط بازاره. موفقیت از نقاط قوت فعلی (طبق دیدگاه منبع محور) ناشی نمی شه، بلکه به گسسته های متوالی بستگی داره. این سازمان رو قادر می کنه به طور مرتب مزیت های رقابتی جدید ولی موقت بسازه. مزیت رقابتی موقتیه و شرکت ها مزیت رقابتی خود و بقیه رو دچار اختلال می کنن. اقدام ها و واحدهای سازمانی اتصال ضعیفی دارن و رقابت نیازمند اقدام های تهاجمی است که نباید به دلیل وفاداری و دلسوزی محدود شن. روش هدف دار های موفق متکی به پایش دائمی، تفسیر، ابتکار، فرصت طلبی و بداهه پردازی هستن.

راه و روش انطباقی کم کم به روش هدف دار، عقلانیت مخصوص به خود رو داره که کوئین از اون به عنوان «تدریج گرایی منطقی» یاد می کنه. عقلانیت ممتازِ تدریج گراییِ منطقی براساس پذیرش عقلانیت محدود خود ما استوار شده: (هپچ، ۱۳۸۵: ۱۸۳). نظریه پردازان هوشمند می دانند که همیشه نمی تونن به اندازه کافی باهوش باشن تا در مورد همه مسائل از قبل فکر کنن (مینتزبرگ ۱۹۸۷: ۶۹). طرفداران تدریج گرایی منطقی با صادق بودن در مورد محدودیت هاشون، معتقد می شن که به روند آزمون و یادگیری بپردازند. راه و روش تدریج گرایی حتماً هدفی تاکتیکی نیس. این راه و روش ممکنه با منطقی اساسی یا «قصد هدف دار» هدایت شه که هردوی اینا به قدر کافی روشن هستن تا فهمی درست از راه رو ارائه کنن و اون قدر گستردگی دارن که فرصت انعطاف پذیری و فرصت طلبی رو در طول راه جفت و جور کنن.
باهوش

سیرت و مارچ (۱۹۶۳)، تربری (۱۹۶۸) و مارچ و اولسن (۱۹۷۶) از جمله آدمایی هستن که دلیل آوردن کرده ان، سازمان های انعطاف پذیر سازمان هایی هستن که اعضای اونا توان یادگیری و پیش بینی تغییرات رو در محیط های خود دارا می باشن و درخصوص امکان پذیری جابجایی عوامل داده و ستاده، در جست و جوی منابع دیگری واسه باقی موندن، پیشرفت و حفظ خود هستن و در این مورد از سازوکار ذخیره سازی اطلاعات استفاده می کنن. دانکن و ویس (۱۹۷۸) یادگیری سازمانی رو به عنوان «فرایندی» می دانند که در سازمان بیشترً از راه اتحاد اعضای اصلی گسترش می یابد و توانایی کشف این رو داره که چه موقع به تغییرات سازمانی نیازه و چه نوع تغییراتی می تونن ضامن موفقیت اونا در آینده باشه، پس پیش شرط لازم واسه برابری پذیری سازمان ها یادگیریه. سازمان های برابری پذیر، سازمان هایی هستن که توانایی یادگیری دارن. یادگیری در فضای خالی شکل نمی گیرد و هر فرایندی به جز یادگیری ناچاره که از روند یادگیری پیروی کنه.

[۱]. Gradual Adaptive Approach

[۲]. Quinn

[۳]. Logical Incrementalism

[۴] . Cyert

[۵]Terreberry

[۶]Duncan and weiss