الگوهای بعدنگر اختلال های شخصیت

ویژگی های تشخیصی

صفات شخصیت الگوهای پایداری از ادراک، برقراری ارتباط، و تفکر درباره ی محیط و خویشتن هستند که در گستره ی وسیعی از زمینه های اجتماعی و شخصی ظاهر می شوند. تنها هنگامی که صفات شخصیت انعطاف ناپذیر و ناسازگارند و موجب اختلال قابل ملاحظه در کارکرد یا پریشانی ذهنی می شوند، اختلالهای شخصیت را تشکیل می دهند. ویژگی اصلی اختلال شخصیت، الگوی پایداری از رفتار و تجربه ی درونی است که آشکارا با انتظارات فرهنگی مغایرت دارد و دست کم در دو مورد از موارد زیر ظاهر می شود: شناخت، هیجان پذیری، کارکرد بین فردی یا کنترل تکانه. این الگوی پایدار در گستره ی وسیعی از موقعیتهای شخصی و اجتماعی انعطاف ناپدیر و فراگیر است. و از لحاظ بالینی به پریشانی چشمگیر یا اختلال در کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر زمینه های مهم می انجامد. این الگو باثبات و طولانی مدت است و شروع آن را می توان دست کم در دوران نوجوانی یا اوایل بزرگسالی دانست. این الگو به نحو بهتری به عنوان جلوه یا پیامد اختلال روانی دیگر تبیین نمی شود و ناشی از اثرات فیزیولوژیایی مستقیم یک ماده (مانند سوء مصرف یک دارو، دارو درمانی، قرار گرفتن در معرض زهر) یا یک بیماری جسمانی (مانند آسیب سر) نیست (نیکخو 1389، 1006).

 

 

2-5- الگوهای بعدنگر اختلال های شخصیت

رویکرد تشخیصی در این کتاب راهنما، دیدگاهی طبقه­ای است که مبنای آن اختلال­های شخصیت به عنوان نشانگان­های بالینی که از نظر کیفی متمایزند، در نظر گرفته می شوند. در مقابل این رویکرد طبقه­ای، دیدگاه بعدنگر قرار دارد که برمبنای آن اختلالهای شخصیت، نشانگر گونه هایی از صفات شخصیتی ناسازگارند که به طور نامحسوسی با صفات بهنجار و با یکدیگر درهم می آمیزند. کوششهای بسیاری برای شناخت بنیادیترین بعدها که زیر بنای کلی کارکرد شخصیت بهنجار و نا بهنجار را می سازند صورت گرفته است. یکی از الگوها، پنج بعد زیر را دربر می گیرد : روان رنجورگرایی 1 ، درون گرایی 2 ، در برابر برون گرایی، بسته بودن 3 در برابر گشودگی 4 نسبت به تجربه، مخالفت گرایی 5 در برابر قابلیت پذیرش 6 و وظیفه­شناسی .7

  مفهوم جرأت­ورزی از نظر روانشناختی

رویکرد دیگر، بیشتر به توصیف زمینه های اختلال شخصیت می پردازد که 40- 15 بعد را دربر  می گیرد ( مانند واکنش پذیری هیجانی، بیمناکی اجتماعی، تحریف شناختی، تکانشگری، ریاکاری8 8، خودمداری9). سایر ابعاد پیشنهادی عبارتند از : هیجان پذیری مثبت10، هیجان پذیری منفی11، و اجبار12، نوجویی13 ، وابستگی به پاداش14، آسیب گریزی15، پایداری16، خودفرمانی17، همکاری18، خود فراروی19، قدرت20،

 

 

(سلطه گری[1]، در برابر سلطه پذیری[2] ) و پیوند جویی (عشق در برابر نفرت)؛ و اذت جویی در برابر دردگریزی، انطباق نافعال[3] در برابر تغییر فعال[4] ، و اشاعه ی خود[5] در برابر دگر مهرورزی[6].

مجموعه­های اختلال شخصیت درDSM-IV  (یعنی نامأنوس – نامتعارف[7]، نمایشی – هیجان[8]، و مضطرب – بیمناک[9]) را نیز می توان به عنوان ابعادی در نظر گرفت که طیف هایی از کژکاری های شخصیت را روی یک پیوستار همراه با اختلال­های روانی محور I نشان می­دهند. الگوهای بعدنگر جایگزین دارای وجوه مشترک زیادی هستند و با یکدیگر زمینه های مهم گژکاری شخصیت را پوشش   می­دهند. تلفیق آنها، سودمندی بالینی، و رابطه­ی آنها با طبقات تشخیصی اختلال شخصیت و جنبه های گوناگون گژکاری شخصیت در حال بررسی جدّی است (نیکخو 1389، 1008).

 

1.dimensional Perspective.

  1. neuroticism.
  2. closedness
  3. Openness.
  4. Antagonism
  5. Agreeableness.
  6. conscientiousness.
  7. Insincerity.
  8. self-centeredness.
  9. Positive affectivity
  10. negative affectivi
  11. Constraint
  12. novelty seeking
  13. Reward dependence.
  14. harm avoidance.
  15. Persistence
  16. self-directedness
  17. Cooperativeness
  18. self-transcendence
  19. Power

 

 

 

  1. dominance
  2. Submission
  3. Passive accommodation
  4. Active modification
  5. self-Propagation
  6. Other nurturance
  7. Odd-eccentric
  8. Dramatce-emotional
  9. anxious-fearful
  مباحث نظری کانون کنترل سلامت